شانه شکارچی، در انتظار خاموشی

شانه شکارچی، در انتظار خاموشی

 اواخر سال 2019، اخترشناسان با مشاهده غول قرمز بتلجیوس متوجه شدند که تا چه اندازه این ستاره در حال از دست دادن نور خود می‌باشد. این ستاره طی چندین ماه در شمار ستارگان درحال خاموشی به شمار می‌رفت.

این ستاره از انواع ستارگان متغیر است و انتظار می رود که رفته رفته کم نورتر و درخشان‌تر شود، اما جالب است بدانیم که هم چنان در دسته ستارگان در حال خاموشی به شمار می رود که اخیرا از قدر 1.56 گذشته و هم چنان درحال خاموشی است. برای چندین دهه که از مشاهده این ستاره می گذرد چنین پدیده‌ای بی سابقه بوده است.

بزرگ‌ترین تلسکوپ‌های دنیا در حال رصد این ستاره هستند و رصدخانه جنوبی اروپا تصاویر شگرفی از آلفای شکارچی منتشر کرده است که ویژگی‌های سطح ستاره و محیط اطراف آن را آشکار می‌کند و نشان می‌دهد که چطور در طول سال 2019 به طور چشمگیری تغییر کرده است.

مقایسه آلفای شکارچی از ژانویه 2019 تا دسامبر 2019

حتما می‌خواهید بدانید آیا آلفای شکارچی نیز همانند یک سوپرنوا (ابرنواختر) منفجر خواهد شد؟ پاسخ این است که هنوز ستاره‌شناسان پاسخی برای این پرسش ندارند اما احتمالا پاسخ این پرسش منفی است.

ممکن است هر زمانی در 100،000 سال آینده این انفجار رخ دهد و تاثیر این تغییرات در طول زندگی ما بسیار جزئی است. احتمالا این تغییرات برای ستاره آلفای شکارچی یک تغییر معمولی است وستاره به درخشندگی معمول خود باز خواهد گشت.

می‌دانیم هر آنچه در سطح ستاره آلفای شکارچی در حال اتفاق افتادن است در واقع صدها سال پیش رخ داده است. چرا که این ستاره 650 سال نوری با ما فاصله دارد. اما ستاره‌شناسان در مورد زمانی که رصد ستاره صورت گرفته است صحبت می کنند نه در مورد مدت زمانی که طول کشیده تا این نور به ما برسد. چرا که رصد خانه‌های مختلف که با سرعت‌های متفاوت نسبت به یک رویداد حرکت دارند، مقادیر مختلف زمان سپری شده را اندازه گیری می‌کنند.

تلسکوپ‌های سرتاسر دنیا نگاه خود را به سمت ستاره آلفای شکارچی تنظیم کرده‌اند تا فرصت دیدن یک ستاره را درست هنگامی که رفتار عجیبی از خود نشان می‌دهد، داشته باشند.

رصد و پیدا کردن ستاره بتلجیوس همیشه ساده بوده است. این ستاره معمولا یازدهمین ستاره درخشان آسمان است و در قسمت شانه صورت فلکی شکارچی قرار دارد. اما در چند ماه گذشته به 38 درصد از درخشندگی معمول خود رسیده است و تبدیل به بیست و چهارمین ستاره درخشان آسمان شده است!

تغییرات برای این ستاره طبیعی است. زمانی که دمای داخلی بتلجیوس افزایش می‌یابد، ستاره در حال بزرگ شدن و منقبض شدن است. درست مانند قلب تپنده‌ای که از درون ستاره را به داخل و خارج هدایت می‌کند. سلول‌های همرفتی عظیم برروی سطح ستاره باعث ایجاد نواحی درخشان‌تر و تاریک‌تر شده‌اند و باعث تولید و انتشار مداوم گرد و غبار می‌شود که دید ما را برای مدتی تحت تاثیر قرار می‌دهند.

اثر یک هنرمند از ستاره آلفا شکارچی که مقیاس اندازه ستاره و غبار اطراف آن را نشان می‌دهد.

در ابتدای سال 2019 یک گروه از منجمان اروپایی شانس رصد جزئیات سطح آلفا شکارچی را به وسیله یکی از قدرتمندترین رصد خانه‌های دنیا داشتند. این موقعیت به آنها اجازه بررسی دوباره ستاره را داد تا تفاوت‌های بزرگ سطح آن را ببینند و ابرهای غبار اطراف آن که طی هزاران سال به وسیله ستاره منتشر شده را مورد مطالعه قرار دهند.

سه دیسک سیاره‌ای که توسط SPHERE مشاهده شده است.

تصویر جدید از این ستاره به وسیله تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا و با استفاده از ابزار SPHERE  که به عنوان طیف چند قطبی با کنتراست بالا برای اکتشاف سیارات فرا خورشیدی (Spectro-Polarimetric High-contrast Exoplanet Research)شناخته می‌شود، ثبت شده است.

یک نکته جانبی اینکه SPHERE یکی از هیجان انگیزترین ابزارهای عملیاتی از سطح زمین است و به ستاره‌شناسان اجازه می‌دهد که پرتوهای مادون قرمزی که از سیاره‌های تازه شکل یافته حول یک ستاره تازه متولد شده درحال گردش هستند را رصد کنند. اما ظاهرا این امکان فراهم شده تا یک تصویر با وضوح بالا از آلفا شکارچی را هم نمایش دهد.

تصویر آلفا شکارچی که به وسیله ی SPHERE در ژانویه 2019 گرفته شده است

ستاره آلفا شکارچی آنقدر بزرگ و نزدیک هست که تلسکوپ‌های زمینی بتوانند سطح ستاره را به عنوان یک دیسک آشکار کنند و هربخش از آن را به عنوان یک سلول همرفتی بزرگ ببینند.

آلفا شکارچی در دسامبر 2019 . بخش تاریک‌تر را در قسمت پایین ستاره مشاهده کنید

ابتدا اجازه بدهید که نگاهی به ستاره آلفای شکارچی داشته باشیم که به وسیله ی SPHERE در ژانویه 2019 ثبت شده است. می‌توانید یک بخش درخشان بر روی ستاره و یک ناحیه تاریک‌تر زیر آن را مشاهده کنید. حالا این تصویر را با تصویری که در دسامبر 2019 گرفته شده است مقایسه کنید. در قسمت پایین ستاره می‌توانید یک منطقه تاریک زیر یک لکه روشن بزرگ را ببینید.

اگر آن سلول‌های همرفتی را روی سطح خورشید که اخیرا توسط تلسکوپ خورشیدی DKIST دیده شده است، به یاد بیاورید، این‌ها همان حباب‌های داغ گازی هستند که از اعماق ستاره به سطح آن آمده و در فضا آزاد شده‌اند. این حباب‌ها برروی سطح خورشید می‌تواند به اندازه 1000 کیلومتر گرمای خورشید را به فضا آزاد کند. اما بر روی سطح بتلجیوس این حباب‌ها می‌توانند 60% از اندازه کل ستاره باشند.

بخش درخشان این عکس باید یکی از این سلول‌های بزرگ همرفتی باشد و بخش تاریک‌تر باید توضیحی باشد برای اینکه چرا بتلجیوس تا این اندازه کم نور شده است. با این حال تحقیقات بیشتری برای توضیح این پدیده لازم است.

ایده دیگری که ستاره‌شناسان برروی آن کار می‌کنند این است که ستاره آلفا شکارچی ابری از گرد و غبار را بیرون داده که تا حدی دید ما را تحت تاثیر قرار داده است.


برای بررسی این موضوع ستاره‌شناسان ابزاردیگری که به یک تلسکوپ بسیار بزرگ متصل می‌شود به نام VISIR را استفاده کرده‌اند. هدف VISIR کمک به جستجو برای پیدا کردن سیاره‌های قابل سکونت اطراف ستاره‌ها مانند آلفا قنطورس می‌‌باشد، اما این ابزارکار بزرگی در آشکارسازی جزئیات محیط اطراف آلفا شکارچی را داشته است.

در این تصویر شما می‌توانید نور مادون قرمز آشکار شده از گرد و غبار اطراف ستاره آلفا شکارچی را در دسامبر 2019 ببینید. این غبار شبیه شعله‌های اطراف ستاره است. اما آن‌ها فقط میزان زیادی از ماده هستند که توسط آلفا شکارچی منتشر شده‌اند و تا آخرین مراحل حیات این ستاره ادامه خواهند داشت.

ابزار VISIR به ستاره‌شناسان اجازه می‌دهد که درخشان‌ترین بخش ستاره را بپوشانند تا نواحی کم نورتر نمایان شود. اما فقط به منظور مقایسه، ستاره‌شناسان تصویر اصلی آلفا شکارچی را در وسط دیسک آن قرار داده‌اند تا بتوانند مقایسه اندازه واقعی ستاره با غبار اطراف آن را ببینند. به یاد داشته باشید که اندازه آلفا شکارچی به اندازه مدار مشتری در منظومه شمسی است. بنابراین این مقدار یک هاله عظیم از گرد و غباراست.

یکبار دیگر باید گفت که ما هیچ نظری در مورد اینکه آیا بتلجیوس در آینده نزدیک منفجر خواهد شد یا خیر نداریم. این حقیقت وجود دارد که این ستاره و ویژگی‌هایی که می‌توانیم بر روی سطح ستاره و غبار اطراف آن ببینیم نسبت به آنچه ما در حافظه کنونی خود داریم،کم نورتر است. شما می‌توانید با رصد شکارچی به این تغییر شگفت انگیز پی ببرید.

ترجمه: سحر بخت همت

منبع: www.universetoday.com

لینک منبع: https://www.universetoday.com/145011/betelgeuse-is-still-dimming-and-we-have-the-pictures-to-prove-it/